Detrusor Underactivity: Understanding Bladder Weakness | Supanat Clinic Siracha
กระเพาะปัสสาวะเสื่อม: ภัยเงียบของผู้สูงอายุ เข้าใจสาเหตุและทางออก โดย หมอศุภณัฐ
คลินิกปัสสาวะหมอศุภณัฐ (ผมเองครับ)
วันนี้เราจะมาคุยกันถึงเรื่องที่หลายคนอาจไม่คุ้นเคย แต่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุจำนวนมาก นั่นคือ…กระเพาะปัสสาวะเสื่อม
กระเพาะปัสสาวะเสื่อม (Detrusor Underactivity) คือภาวะที่กล้ามเนื้อกระเพาะปัสสาวะไม่สามารถบีบตัวได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้ไม่สามารถขับปัสสาวะออกมาได้หมด หรือไม่สามารถขับปัสสาวะออกมาได้เลย ส่งผลให้เกิดอาการปัสสาวะไม่ออก ปัสสาวะไม่พุ่ง ปัสสาวะนาน ปัสสาวะไม่สุด หรืออาจมีปัสสาวะตกค้างในกระเพาะปัสสาวะจำนวนมาก
ภาวะนี้เกิดขึ้นได้ทั้งในผู้ชายและผู้หญิง โดยส่วนใหญ่มักพบในผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวหลายอย่าง เช่น
- โรคเบาหวาน: ระดับน้ำตาลในเลือดที่สูงเป็นเวลานาน อาจทำให้เส้นประสาทที่ควบคุมการทำงานของกระเพาะปัสสาวะเสียหาย
- โรคหลอดเลือดสมอง: ทำให้การส่งสัญญาณประสาทไปยังกระเพาะปัสสาวะผิดปกติ
- โรคพาร์กินสัน: ทำให้การควบคุมกล้ามเนื้อเป็นไปได้ยาก รวมถึงกล้ามเนื้อกระเพาะปัสสาวะ
- โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง: ทำให้การส่งสัญญาณประสาทผิดปกติ และส่งผลต่อการทำงานของกระเพาะปัสสาวะ
- โรคไขสันหลัง: การบาดเจ็บหรือความผิดปกติของไขสันหลัง อาจส่งผลต่อการควบคุมกระเพาะปัสสาวะ
- ยาบางชนิด: ยาบางชนิด เช่น ยาแก้แพ้ ยาแก้ซึมเศร้า หรือยาคลายกล้ามเนื้อ อาจมีผลข้างเคียงทำให้กระเพาะปัสสาวะบีบตัวได้ไม่ดี
ในผู้ชายสูงอายุ เราอาจเจอกระเพาะปัสสาวะเสื่อมควบคู่ไปกับภาวะต่อมลูกหมากโต ซึ่งทำให้การวินิจฉัยและการรักษาซับซ้อนยิ่งขึ้น เพราะต่อมลูกหมากที่โตขึ้นอาจไปกดทับท่อปัสสาวะ ทำให้ปัสสาวะลำบากอยู่แล้ว พอมีภาวะกระเพาะปัสสาวะเสื่อมร่วมด้วย ก็ยิ่งทำให้ปัสสาวะยากขึ้นไปอีก
สิ่งที่น่าเห็นใจคือ…แม้ว่าการผ่าตัดต่อมลูกหมากโต จะช่วยแก้ไขการอุดตันของท่อปัสสาวะได้ แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าอาการปัสสาวะลำบากจะหายไปเสมอไปในผู้ป่วยที่มีภาวะกระเพาะปัสสาวะเสื่อมร่วมด้วย เพราะถึงแม้ท่อปัสสาวะจะไม่อุดตันแล้ว แต่ถ้ากล้ามเนื้อกระเพาะปัสสาวะไม่สามารถบีบตัวได้ดีพอ ก็ยังไม่สามารถขับปัสสาวะออกมาได้หมดอยู่ดี
และสิ่งที่น่าเศร้าก็คือ ปัจจุบันเรายังไม่มีวิธีการตรวจที่แม่นยำ 100% ที่จะสามารถพยากรณ์ได้ว่าผู้ป่วยแต่ละรายจะได้รับการตอบสนองจากการผ่าตัดต่อมลูกหมากมากน้อยแค่ไหน นั่นจึงเป็นเหตุผลที่ว่าทำไมการตัดสินใจผ่าตัดต่อมลูกหมากในผู้สูงอายุที่มีภาวะกระเพาะปัสสาวะเสื่อมร่วมด้วย จึงต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ และต้องมีการพูดคุยทำความเข้าใจกับผู้ป่วยและญาติอย่างละเอียดถึงข้อดี ข้อเสีย และความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น
คลินิกปัสสาวะหมอศุภณัฐ: เข้าใจทุกความกังวล ผมพร้อมให้คำปรึกษาและหาทางออกที่ดีที่สุดสำหรับคุณ